มิลค์ทิสเทิล (Milk Thistle)

Milk Thistle หรือ St Mary’s Thistle มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Silybum marianum (L.) Gaertn. เป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดอยู่ในแถบเมดิเตอร์เรเนียน และถูกนำไปแพร่หลายในยุโรป อเมริกาเหนือ และอเมริกาใต้ ก้านและใบอ่อนนิยมใช้ทำสลัด ส่วนที่มีการนำมาใช้เพื่อป้องกันและรักษาโรคคือเมล็ด

ub

มิลค์ ทิสเซิล (Milk thistle) ที่มาของชื่อมาจาก มิลค์ ที่แปลว่า น้ำนม เนื่องจากพืชชนิดนี้มียางสีขาวคล้ายน้ำนม และ ทิสเซิล ที่แปลว่า ไม้มีหนาม ซึ่งต้นไม้ชนิดนี้เป็นไม้ดอกต้นเล็กๆ สีม่วง และมีหนาม เป็นพืชพื้นเมืองของยุโรป และแอฟริกา มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Silybum marianum สารสำคัญที่พบคือ ซิลิมาริน(Silymarin) และซิลิบินิน(Silibinin) ซึ่งตั้งตามชื่อของต้นไม้

มิลค์ ทิสเซิล เป็นพืชสมุนไพรในเขตยุโรป ใช้รักษาโรคตับ ตั้งแต่ 2,000 ปีก่อน ช่วยปกป้องตับจากสารพิษ ทั้งพิษจากเห็ด และพิษงู จากหลักฐานทางคลินิกพบว่า สารสกัดจาก Milk Thistle ที่มีองค์ประกอบหลักเป็น Silymarin สามารถรักษาโรคตับอักเสบได้ โดยที่ Silymarin มีฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ และมีฤทธิ์ในการป้องกันตับ ดังรายละเอียดต่อไปนี้

  • ฤทธิ์ต้านอนุมูลอิสระ
    – Silybin และ Silydianin สามารถยับยั้งการสร้าง Superoxide และ Hydrogen peroxide ในเม็ดเลือดขาว
    – Silybin ช่วยเสริมฤทธิ์ในการขจัดอนุมูลอิสระของเอ็นไซม์ Superoxide dismutase และ Glutathione peroxidase ในเม็ดเลือดแดง
  • ทำงานร่วมกับวิตามินอี ในการกำจัดอนุมูลอิสระที่เกิดขึ้นในตับ
  • เพิ่มปริมาณ Glutathione ซึ่ง Glutathione เป็นสารที่ร่างกายสร้างขึ้นเพื่อช่วยขจัดสารพิษ
  • ฤทธิ์ในการควบคุมการซึมผ่านของเซลล์เมมเบรน และเพิ่มความคงทนของเซลล์ต่อการบาดเจ็บจากภายนอก
  • ฤทธิ์ในการเพิ่มการสังเคราะห์ Ribosomal RNA และ โปรตีน ทำให้เกิดการสร้างเซลล์ใหม่ โดยเฉพาะเซลล์ตับ (Regenerates liver cells)
  • ฤทธิ์ต้านอาการอักเสบ Silybin, Silychristin และ Silydianin สามารถยับยั้งการสร้าง Prostaglandins (ศึกษาในหลอดทดลอง)
  • ฤทธิ์ในการปกป้องตับจากสารพิษ
  • ต้านเซลล์มะเร็ง ยับยั้งการแพร่กระจายของเซลล์
  • มีคุณสมบัติกระตุ้นภูมิคุ้มกัน

พบว่าสารสกัดจาก Milk Thistle ที่มีสาร flavanolignans เป็นองค์ประกอบหลัก สามารถลดความเป็นพิษต่อเซลล์ของ Carbon tetrachloride และ Galactosamine (ศึกษาในหลอดทดลอง) นอกจากนี้การทดลองในสัตว์ยังพบว่า Silymarin และ Silybin ยังสามารถปกป้องตับจากการได้รับสาร Ethanol, Paracetamol, Lanthanides, FV3 virus, โลหะหนัก และ Thioacetamide

นอกจากนี้ Silymarin ยังสามารถใช้ในการป้องกันและรักษาในกรณีที่ได้รับเห็ดพิษบางชนิด เช่น Amanita phalloides โดยป้องกันไม่ให้สารพิษจากเห็ดจับกับเซลล์ตับ และป้องกันการแทรกซึมผ่านของสารพิษสู่เซลล์ตับ และยังพบว่า Silymarin สามารถป้องกันตับถูกทำลายจากเชื้อ Plasmodium berghei ได้

Milk Thistle ช่วยให้ตับมีสมรรถภาพที่ดีขึ้นในโรคของตับต่อไปนี้

  • โรคตับอักเสบ (Hepatitis) ทั้งชนิดเฉียบพลัน และชนิดเรื้อรัง
  • โรคตับแข็ง (Cirrhosis)
  • โรคไขมันสะสมในเนื้อตับ (Fatty Liver Disease)
  • ช่วยล้างสารพิษในตับ ป้องกันตับเสื่อม เนื่องจากสารพิษ

การทดสอบทางคลินิก โดยให้ผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบซี รับประทานซิลิมาริน วันละ 600 หรือ 1,200 มิลลิกรัม พบว่าช่วยให้การทำงานของตับดีขึ้น ผู้ที่ทำงานอันตรายที่ได้สูดดมไอระเหยของสารพิษโทลูอีน หรือไซลีน เป็นเวลา 5-20 ปี หลังจากรับประทานซิลิมาริน เป็นเวลา 1 เดือน พบว่าค่าการทำงานของตับ (ALT และ AST) ดีขึ้น ผู้ป่วยโรคตับอักเสบบี ตรวจเลือดพบค่าการทำงานของตับผิดปกติ เมื่อรับประทานซิลิมาริน วันละ 1,200 มิลลิกรัม ติดต่อกัน 3 เดือน แล้วตรวจเลือดอีกครั้ง พบว่าค่าการทำงานของตับกลับคืนสู่ระดับปกติ

การทดลองในคนสุขภาพดีเมื่อให้รับประทานผลิตภัณฑ์ Silymarin 3 ชนิดพบว่าประมาณ 20-50 % ของ Silymarin สามารถดูดซึมเข้าสู่ร่างกาย และประมาณ 80 % จะขับออกทางน้ำดี นอกจากนี้พบว่าสารกลุ่ม Flavanolignans จะสะสมอยู่ที่ตับและน้ำดี

การทดสอบความเป็นพิษ พบว่า Silymarin มีความเป็นพิษต่ำ เมื่อให้ในขนาด 20 ก./กก. ในหนู และ ในขนาด 1 ก./กก. ในสุนัขพบว่าไม่ทำให้สัตว์ทดลองตาย และ ไม่พบอาการไม่พึงประสงค์ และการศึกษาความเป็นพิษเรื้อรังพบว่าการให้ Silymarin ในขนาด 100 มก./กก. ในสัตว์ทดลอง เป็นเวลา 16-22 สัปดาห์ ปรากฏว่าไม่พบอาการพิษ และ ไม่เป็นพิษต่อทารกในครรภ์ (teratogenic effect) Silymarin แต่สามารถยับยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์มนุษย์และทำให้ DNA ถูกทำลายได้เมื่อได้รับในขนาดที่สูงมาก

ขนาดและวิธีใช้ โดยทั่วไปผู้ใหญ่รับประทานครั้งละ 140 มก. วันละ 3 เวลา หลังอาหาร หรือ ตามแพทย์สั่งในรายที่มีอาการดีขึ้นแล้วหรือโรคไม่รุนแรงรับประทานครั้งละ 70 มก. วันละ 3 เวลา หลังอาหาร หรือตามแพทย์สั่ง

อาการไม่พึงประสงค์ การศึกษาในผู้ป่วยมากกว่า 3,500 คน พบว่าเพียงแค่ 1 % พบอาการไม่พึงประสงค์ซึ่งส่วนใหญ่จะมีปัญหาเกี่ยวกับระบบทางเดินอาหาร การรับประทานผลิตภัณฑ์ของ Milk Thistle พบว่ามีฤทธิ์เป็นยาระบายอ่อนๆ สำหรับอาการไม่พึงประสงค์ชนิดอื่นมีดังนี้

กรณีศึกษาที่ 1 มีรายงานที่ผู้ป่วย 1 ราย ทานสารสกัด Milk Thistle แล้วเกิดอาการแพ้แบบ Anaphylactic Shock ผู้ป่วยรายนี้มีประวัติการแพ้ Kiwi fruit แบบ immediate type allergy มาก่อน

กรณีศึกษาที่ 2 มีรายงานที่ชายชราอายุ 54 ปีดื่มชา Milk Thistle แล้วเกิดอาการบวมที่หน้า บวมที่เยื่อบุช่องปาก กดการหายใจ หลอดลมบีบเกร็ง ความดันลดลง เมื่อทำ skin prick test พบว่าผู้ป่วยรายนี้เกิดอาการแพ้แบบ immediate type reaction ต่อสารสกัดจากเมล็ดของ Milk Thistle

นอกจากนี้ พบว่าผู้ที่ได้รับพิษจากการบริโภคเห็ดไข่ห่าน 205 ราย มีโอกาสรอดชีวิตเพิ่มขึ้นหลังจากรับประทานซิลิมาริน ซิลิมารินจึงเหมาะสำหรับคนที่ตับผิดปกติ มีค่าการทำงานของเอนไซม์ตับผิดปกติ และคนที่ได้รับสารพิษ รวมถึงผู้ที่ดื่มสุราจนตับเสีย

ปัจจุบัน ได้มีการสกัดสารซิลิมาริน จากเมล็ดของมิลค์ มิสเซิล เพื่อผลิตเป็นยาชื่อ ซิลิมาริน ซึ่งช่วยกำจัดสารพิษจากตับ ต้านอนุมูลอิสระ ยานี้จึงใช้ในผู้ที่เป็นไวรัสตับอักเสบ ตับแข็ง และผู้ที่ได้รับสารพิษ ทำให้ค่าการทำงานของตับดีขึ้น หลังจากรับประทานสารสกัดจากเมล็ดของมิลค์ มิสเซิล ในบางประเทศได้จัดให้สารสกัดจากเมล็ดของมิลค์ ซิสเซิล เป็นผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เช่น มาเลเซีย สหรัฐอเมริกา

สำหรับพืชสมุนไพรไทย ที่ช่วยล้างพิษได้คือ รางจืด โดยใช้น้ำต้มใบรางจืด ดื่มล้างพิษยาฆ่าแมลง พิษสุรา พิษสัตว์ทะเล เช่น พิษจากปลาปักเป้า พิษจากไข่แมงดาทะเล เป็นต้น และพบว่าเมื่อให้สุนัข ที่ถูกวางยาเบื่อ ดื่มน้ำต้มใบรางจืด สามารถเพิ่มโอกาสการรอดชีวิตของสุนัข ก่อนถึงมือสัตวแพทย์ได้

ขอขอบคุณข้อมูลจาก
คู่มืออาหารเสริม, ดร.เริงฤทธิ์ สัปปพันธ์
http://pcog2.pharmacy.psu.ac.th/thi/Article/2547/08-47/milkthistle.html, ภก.ดร. ฉัตรชัย วัฒนาภิรมย์สกุล
https://www.lef.org/abstracts/codex/milk_thistle_index.htm
http://www.chiro.org/nutrition/Milk_Thistle.shtml