สารสกัดผลส้มแขก (Garcinia)

ส้มแขกเป็นผลไม้ทางภาคใต้ของไทย ผลขนาดเท่าผลส้มโอ ผลอ่อนจะมีสีเขียว เมื่อสุกจะมีสีส้มอมน้ำตาล ส้มแขกมีชื่อภาษาอักกฤษว่า การ์ซิเนีย (Garcinia) ซึ่งมาจากชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Garcinia cambogia Desr.

oi

สารสำคัญในผลส้มแขก คือ กรดไฮดรอกซีซิตริก (Hydroxycitric acid: HCA) กรดชนิดนี้ยังพบได้ในผลส้มแขกแล้ว ใบชะมวงก็มี HCA เช่นกัน ซึ่งสารชนิดนี้ยับยั้ง เอทีพี ซิเตรท ไลเอส (ATP citrate lyase) จึงช่วยไม่ให้เปลี่ยนน้ำตาลกลูโคส ไปเป็นไขมัน จึงมีผลทำให้รูปร่างเพรียว

การทดสอบทางคลินิกกับผู้ที่มีไขมันหน้าท้องมากกว่า 90 ตารางเซนติเมตร ที่มีอายุระหว่าง 20-65 ปี จำนวน 44 คน ซึ่งแบ่งกลุ่มแบบสุ่ม โดยให้กลุ่มหนึ่งรับประทานสารสกัดจากสัมแขกที่มีสาร HCA 1,000 มิลลิกรัม และอีกกลุ่มรับประทานยาหลอก (ยาที่ไม่มีสารสกัดจากผลส้มแขก) หลังจากทดสอบนาน 12 สัปดาห์ พบว่ากลุ่มที่รับประทานสารสกัดผลส้มแขก มีไขมันหน้าท้องและไขมันใต้ผิวหนังลดลง อย่างมีนัยสำคัญ และไม่มีผลข้างเคียง

การทดสอบทางคลินิก ถึงประสิทธิภาพของ HCA และสารสกัดจากบุก (Konjac glucomannan: KGM) ในการยับยั้ง เอทีพี ซิเตรท ไลเอส ด้วยการรักษาคนป่วยโรคอ้วนจำนวน 48 คน แบ่งกลุ่มแบบสุ่ม ให้กลุ่มหนึ่งรับประทานสารสกัด HCA 2.4 กรัม และ KGM 1.5 กรัมก่อนอาหาร 3 มื้อ ซึ่งไม่ต้องจำกัดอาหาร หลังจากการทดสอบนาน 12 สัปดาห์ พบว่ากลุ่มที่รับประทานสารสกัดผลส้มแขก และบุก มีไขมันไตรกลีเซอไรด์ และคอเลสเตอรอลชนิดเลว ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ

การสกัดสารสำคัญจากผลสัมแขก ทำได้ไม่ยาก เนื่องจาก สาร HCA เป็นกรดอ่อนจึงละลายน้ำ เพียงแค่นำผลส้มแขกมาต้มก็จะได้สารสกัดจากผลส้มแขกแล้ว ซึ่งการต้มกินเองจะราคาถูกกว่าซื้อสำเร็จรูปมารับประทานหลายเท่า

วิธีสกัดสาร HCA จากผลส้มแขกโดยการต้ม เพียงนำผลส้มแขกแห้ง 1 ส่วน ใส่น้ำ 10 ส่วน ต้มให้เดือด พักให้เย็น ดื่มครึ่งแก้ว ก่อนอาหาร 10 นาที

ข้อจำกัดของส้มแขก คือ การยับยั้งไม่ให้เปลี่ยนน้ำตาลกูลโคสไปเป็นไขมัน แม้จะทำให้รูปร่างเพรียว แต่ไม่สามารถทำให้น้ำหนักลดลง เพราะน้ำตาลจะถูกเปลี่ยนไปเป็นไกลโคเจน เก็บสะสมไว้สองที่คือในกล้ามเนื้อและในตับ เมื่อออกกำลัง ก็จะมีการดึงเอาไกลโคเจนมาแปลงเป็นพลังงาน และสารสกัดจากผลส้มแขกสามารถช่วยลดการเกิดไขมันได้จำกัดค่าหนึ่งเท่านั้น หากรับประทานน้ำตาลมากเกินไป สารสกัดส้มแขกก็ไม่สามารถช่วยได้

สารสกัดส้มแขก ยับยั้งน้ำตาลได้เท่านั้น แต่ไม่สามารถดักจับไขมันในอาหาร ได้ หากรับประทานอาหารประเภทไขมัน สารสกัดผลส้มแขกก็ไม่สามารถช่วย อะไรได้เลย

ข้อควรระวัง สารสกัดจากส้มแขกมีความเป็นกรด หากรับประทานมาก หรือไม่รับประทานอาหารตาม จะทำให้เกิดการระคายเคือง ในกระเพาะอาหาร ทำให้ปวดท้องได้

ขอขอบคุณข้อมูลจาก: คู่มืออาหารเสริม, ดร.เริงฤทธิ์ สัปปพันธ์